De wijziging van de wetgeving in 2022 over het Nederlandse pensioen heeft geleid tot aanzienlijke onzekerheid voor veel gepensioneerden. Wat betekent dit voor u?

Onzekerheid rond pensioenwetgeving

Met de invoering van de wet van 21 januari 2022 werden diverse fiscale bepalingen aangescherpt, waaronder de vrijstelling voor pensioenen die vóór 2004 zijn opgebouwd. Voorheen waren deze pensioenen vrijgesteld onder artikel 39, § 2, 2° WIB 1992. De nieuwe wet bepaalde echter dat alle pensioenuitkeringen belastbaar zijn, ongeacht de wijze van opbouw. Dit leidde tot onrust en bezorgdheid onder veel gepensioneerden die plots geconfronteerd werden met extra belastingverplichtingen.

Retroactieve inwerkingtreding en juridische gevolgen

Een van de meest omstreden aspecten van de nieuwe wet was de retroactieve inwerkingtreding vanaf het inkomstenjaar 2021. Dit betekende dat pensioenuitkeringen die vanaf 1 januari 2021 werden ontvangen, plotseling belastbaar werden. Deze wijziging stuitte op veel weerstand en leidde tot een verzoek tot vernietiging bij het Grondwettelijk Hof. In een arrest van 14 december 2023 (GwH 14 december 2023, 170/2023) oordeelde het Hof dat de terugwerkende kracht van de wet niet gerechtvaardigd was en vernietigde daarom deze wetsbepaling. Hierdoor treedt de gewijzigde wet pas in werking vanaf 7 februari 2022, tien dagen na publicatie.

Vrijstelling voor pensioenuitkeringen vóór 7 februari 2022

Concreet betekent dit dat pensioenuitkeringen die vóór 7 februari 2022 zijn uitbetaald, nog steeds onder de oude vrijstellingsregels vallen. Dat biedt de mogelijkheid voor belastingplichtigen om vrijstelling te claimen voor buitenlandse pensioenuitkeringen die in hun individueel en definitief voordeel zijn opgebouwd tussen 1 januari 2021 en 6 februari 2022. Deze vrijstelling kan worden aangevraagd via een bezwaarschrift of een verzoek tot ambtshalve ontheffing.

Fiscaal advies over fiscale faciliëring en dubbele belasting

De gewijzigde wetgeving is uitsluitend van toepassing als het pensioen tijdens de opbouw niet fiscaal gefacilieerd was. Dit betekent dat de pensioenopbouw destijds belastbaar was, zoals vaak het geval is bij Belgische grensarbeiders die in Nederland werkten. Het Grondwettelijk Hof erkent dat er geen dubbele belasting mag optreden bij niet gefacilieerde pensioenopbouw. In de parlementaire voorbereiding van de wetswijziging werd dit bevestigd, waardoor het Hof de wetsbepaling niet volledig vernietigde maar slechts een voorbehoud formuleerde. Een fiscaal advocaat geeft u meer fiscaal advies over uw specifieke situatie.

Definities en bewijslast van fiscale faciliëring

Wat echter onder ‘fiscale faciliëring’ valt, blijft onduidelijk. Het Hof van Cassatie stelt dat dit beoordeeld moet worden op basis van het Belgisch fiscaal recht. Als de premies voor de pensioenopbouw destijds als belastbaar voordeel van alle aard werden beschouwd, kunnen de latere uitkeringen niet nogmaals worden belast als uitgesteld beroepsinkomen. Hoewel het Grondwettelijk Hof dit lijkt te accepteren, verwees het toch naar de fiscale faciliëring in Nederland, wat opnieuw tot onzekerheid leidt. Dit legt een zware bewijslast op belastingplichtigen, die moeten aantonen dat hun pensioenopbouw tientallen jaren geleden niet fiscaal gefacilieerd was, wat vooral problematisch is voor pensioenen die vóór 2004 zijn opgebouwd.

Advies van uw fiscaal advocaat

Kortom, de term ‘fiscale faciliëring’ is niet wettelijk gedefinieerd en de toepassing ervan door het Grondwettelijk Hof en het Hof van Cassatie is niet eenduidig. De bewijslast gaat onredelijk ver terug in de tijd, wat de rechtszekerheid niet ten goede komt. Het is echter duidelijk dat het Hof erkent dat aanvullende pensioenen slechts één keer mogen worden belast, ofwel bij de opbouw ofwel bij de uitkering ervan.

Fiscaal en financieel advies voor u persoonlijk

Als u aanvullende informatie wenst of een pensioenuitkering heeft genoten tussen 1 januari 2021 en 6 februari 2022 die mogelijk in aanmerking komt voor vrijstelling in België, neem dan contact op met ons kantoor. Fiscaal advocaat Joke Brabants (Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien.) of Marian vanden Broeck (Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien.) staan u graag bij met deskundig fiscaal en financieel advies.